کسنویه یزد
تقدیم به دوست قدیمی و فراموش نشدنی ام ، آقای امیر کسنویه
کسنویه، کهنو یا کینو محله ای در دل یزد
کم و بیش میتوان چنین انگاشت که همهی محله، پیرامون یک کوچه، شکل گرفتهاست. یک کوچهی اصلی که «خانه ی همکیشان، «درمهر» محله، «تالار» و «آبانبار» کهنسالش را باید در آن جست. هرچه گشتم، تابلویی که نشان از نام کوچه داشته باشد نیافتم اما جالب است بدانید که همه میگفتند نام این کوچه، «شهربانو» است. محلهای که اینبار از آن خواهیم گفت؛ «کسنویه» است، محلهای که این روزها در دل شهر جای دارد و خانههای بزرگ و کوچک از جایجایش سربرآوردهاند.
این محله نیز همچون دیگر آبادیها، این روزها، مرزهایش شکسته شده درحالی که تا پیش از این، کسنویه مرز مشخصی داشت، امان از این شهریشدن.
کسنویه را هم به نام کسنویه میشناسند هم به نام «کهنو» و هم به نام «کِینو». این محله را میتوان نخستین محلهی زرتشتی نشین درون شهر یزد دانست. یعنی هنگامی که از سوی دروازه قرآن شهر، به یزد پا بگذارید، کسنویه نخستین محلهای است که از دیرباز زرتشتیان و مسلمانان در آن در کنار هم میزیستهاند.
آنگونه که بزرگترهای محله میگویند و آنگونه که سینه به سینه نقل شده، نخستین ساکنان زتشتی این شهر از جایی در خراسان بزرگ، سختی کوچ بر جان خریدند و به این دیار آمدند تا دین و آیین خود را پاس بدارند.
یکی از مهمترین فامیلیهای کسنویه، فامیل «دمهری» است. برخی از دمهریها میگویند از «دهمیر» خراسان به اینجا کوچیدهاند و فامیلی «دمهر» هم دگرگونشدهی دهمیر است. بههر روی اگر میخواهید اهالی زرتشتی کسنویه را ببینید، کافی است کوچهی شهربانو را بگیرید و بروید تا ته. به کوچهپسکوچههای شهربانو که سربزنید، ۴١ خانواری که اکنون ساکن این محله هستند را خواهید دید.
این محلهی کوچک، جمعوجور و صمیمی، یک درمهر نوساز دارد که نزدیک به ٢٠ سال پیش بر روی درمهر کهنسال محله ساخته شد. آتش درون این درمهر نیز همچون آتشهای روشن دیگر درمهرها و آتشکدهها، تا پیش از ساخته شدن و نو شدن، دور از چشمها بود. آتش درون اتاق آتش بود و «آتشبند» محل به آن، خوراک میداد و روشن نگاهش میداشت. روزی، روزگاری، «بهمرد اورمزدیار دمهری»، آتشبند و «دماوز»، کسنویه بود، پس از او، چندین دهه، پسرش، «اورمزدیار بهمرد دمهری»، آتشبند بود و اکنون، نزدیک به ۴ سال است که «جمشید اورمزدیار دمهری»، آتشبندی آتش سپند درمهر کسنویه را پس از پدر، بر دوش گرفته است. این روزها به جز چند عکس و خاطرههایی که در یاد اهالی بزرگتر محله، نقش است، یک در چوبی هم از آتشکدهی قدیمی محله برجای است. درون درمهر تازهساز کسنویه، کنار اتاقک شیشهای آتش، یک در کوچک چوبی بر زمین، است. آن اندازه کوچک که بیگمان اگر امروز میخواستید آن را باز کنید و قرار بود پشت آن، به دیدار آتش سپند درمهر بروید، میبایست تا کمر، خم میشدید.
در کنار درمهر کسنویه، یک تالار کوچک هست و یک تالار بزرگ. هر دوی این تالارها برای برگزاری جشنها و آیینها کاربری دارند با این تفاوت که تالار کوچک گنجایشی نزدیک به ١۵٠ تن دارد و تالار بزرگ که بر سردرش، نام «پولاد» خودنمایی میکند، گنجایشی بیش از ۶٠٠ تن را دارد. این دو تالار جایی برای گردهماییهای کوچک و بزرگ است، جایی برای برگزاری مسابقات ورزشی و حتا کلاسهای آموزشی. از ایندو تالار یکروز صدای دف و تنبک به هوا است و یک روز هیاهوی جوانان و نوجوانانی که به ورزش آمدهاند. خلاصه اینکه اگر نتوانستید اهالی کسنویه را در خانههایشان پیدا کنید، پسینهنگام اگر به تالار محله سری بزنید، جمعشان را جمع خواهید دید. از مهینبانو رستمی، فرنشین انجمن زرتشتیان کسنویه، پرسیدیم که چرا نام این تالار، پولاد است و او گفت: «این تالار بر روی زمینهایی ساخته شد که از سوی همکیشان، دهش شده بود اما هزینهی ساختش از فروش زمینهایی تامین شد که مال روانشاد «ترک پولاد» بودهاست.»
راستی از مهینبانو رستمی هم جا دارد که سخن، بگوییم چرا که نخستین فرنشین زن زرتشتی در انجمنی زرتشتی است. انجمن زرتشتیان کسنویه، سال ١٣٨۵ تاسیس شده است و از آن هنگام تاکنون، مهینبانو رستمی، فرنشینی آن را بر دوش دارد.
اینجا یک آبانبار قدیمی دارد زیر سابات محله(زیر کیتار محله). این آبانبار به ثبت ملی رسیده اما شوربختانه سنگ بالای آبانبار که از سنوسال و بانیان آن خبر میدهد را دزدیدهاند. روبهروی ورودی آبانبار، روی دیوار سابات، یک پیرانگاه کوچک هم به چشم میخورد، جایی برای روشن کردن شمع و چراغ روغنی.
سابات تقریبا در میانهی کوچهی شهربانو است. از بالا به پایین اگر بیایید، آبانبار در سمت راست و پیرانگاه در سمت چپ است و درست در کنار آن کوچهی باریکی است که به درمهر و به تالارهای کوچک و بزرگ محله میرسد. کوچهی شهربانو را اگر ادامه دهید، پایان آن به کوچهباغی، میرسد که هنوز هم بسیاری از اهالی در آن، یک باغ کوچک دارند. به گمانم این کوچهباغ را هم با همهی درختهای انارش، باید بخشی از محلهی کسنویه به شمار آورد.
اما زمینهای کشاورزی اهالی در گذشته کمی دورتر از محله، بوده است در جایی که به «ماردیوُ» معروف است. این را گفتیم تا برسیم به «خواجه خضر». این خواجهخضر هم یک پیرانگاه کوچک است. چگونگی ساخته شدن این محل هم داستانی دارد اما خلاصهی کلام آنکه، این پیرانگاه درست در جایی که خواجهخضر بر زنی از اهالی زرتشتی کسنویه ظاهر میشود، ساخته میشود. پس این نمایان شدن، میگویند که زمینهای آن اطراف، جانی دوباره گرفتند. کسنویهایها باور دارند که خواجهخضر، مراد میدهد. جالب است بدانید که این روزها، بیش از آنکه اهالی زرتشتی کسنویه به آن سری بزنند، مسلمانان به آنجا میروند و به آن دخیل میبندند. آنها هم به خواجهی خضر همانی که در فلسفهی ایرانی، یادآور سبزی و سرسبزی است، باور آوردهاند.
این روزها انجمن کسنویه به یاری اهالی کسنویه در حال بازسازی یک خانهی کهنسال به همان سبک خانههای قدیمی، هستند. به گفتهی مهینبانو رستمی، هنوز کاربری این خانه پس از بازسازی، قطعی نشده است. کتابخانهی کوچک محله هم هرچند، چندگاهی است که از گشایش رسمیاش میگذرد و ازمحل برخی دهشها و کتابهایی که از سازمان ارشاد گرفته شده، شماری کتاب هم دارد اما هنوز چشمبه راه دهش کتاب از سوی دهشمندان است تا بتواند رنگو بوی یک کتابخانهی واقعی را به خود بگیرد.
به هر روی کسنویه هنوز هم کسنویه است با زرتشتیانی که در تلاشند برای نام و آوازهی این محله. کسنویه با کوچهی شهربانویش، با سابات و آبانبارش با درمهر و آتش سپندش با تالار پولادش با همهی گردهماییهای کوچک و بزرگش با همهی جشنهایی که کوچک اما خودمانی و گرم برگزار میشود، حال و هوایی دارد.
منبع : http://forum.niksalehi.com/forum137/thread84259.html
==========
حمام کسنویه مربوط به دوره قاجار است و در یزد، خیابان انقلاب، محله کسنویه واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۲ مرداد ۱۳۸۴ با شمارهٔ ثبت ۱۳۰۳۵ بهعنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است
حمام کسنویه
اطلاعات کلی
نام حمام کسنویه
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان استان یزد
شهرستان یزد
اطلاعات اثر
کاربری حمام
دیرینگی دوره قاجار
دورهٔ ساخت اثر دوره قاجار
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۳۰۳۵
تاریخ ثبت ملی ۲۲ مرداد
http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%85_%DA%A9%D8%B3%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%87
==========
درتاریخ سه شنبه 26/7/1390 همزمان با شروع هفته تربیت بدنی پنجاه و چهارمین زورخانه استان و بیست و یکمین زورخانه شهرستان یزد به نام زورخانه قدیم محله کسنویه با حضور مسئولین و پیشکسوتان افتتاح گردید
لازم بذکر است کلنگ زورخانه و سالن کشتی این محله در زمینی به وسعت 280 مترمربع، زمین زده شد که این زمین توسط یکی از خیرین محل اهداء گردید.
لینک : http://zoorkhanehyazd.com/%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%B2%D9%88%D8%B1%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%82%D8%AF%D9%8A%D9%85-%D9%83%D8%B3%D9%86%D9%88%D9%8A%D9%87
================
کسنویه یزد
ایران - یزد - خ انقلاب
