بتن پاشیده ، شات
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
صخره بتن پاشی شده در کنار جادهای در نیوزیلند.
برای دانلود مجله شاتکریت بر روی لینک زیر کلیک کنید
دانلود مجله شاتکریت
بتن پاشیده یا شاتکریت یا بتن پاشی پای کار فرآیندی است که در آن بتن یا ملات با فشار و سرعت بالا بر روی یک سطح پاشیده میشود تا لایه ای متراکم، خود نگهدار و باربر ایجاد گردد. بتن پاشیده شامل دو نوع خشک و مرطوب است.
تعریف شاتکریت
شاتکریت را میتوان به عنوان بتن یا ملاتی که از طریق شیلنگهای لاستیکی حمل شده و با استفاده از هوای فشرده و با سرعت زیاد به سطح مورد نظر پاشیده میشود، تعریف کرد.
اولین کاربرد شاتکریت به سال 1909 میلادی بر میگردد که در آن زمان تحت عنوان گونیت نامیده میشد و به کمک دستگاهی موسوم به تفنگ سیمان به کار میرفت.
در سال 1914 برای اولین بار شاتکریت در یک معدن آزمایشی در ایالات متحده آمریکا مورد استفاده قرار گرفت.
پس از آن این سیستم برای پوشش سطوح سنگها و حفاظت آنها در برابر هوازدگی و گاه نیز بعنوان سیستم نگهداری موقتی به کار میرفت.
در این سال کارل اکلی دستگاهی برای پاشیدن مخلوط ماسه و سیمان ساخت و آنرا گانایت نامید.
و بعدها نامهایی چون گان گریت، پنو کریت، بلاست کریت و جت کریت بکار برده شده است.
اما در سال 1930 واژه شاتکریت از طرف انجمن مهندسین راه و ساختمان آمریکا بکار برده شد و تاکنون مورد استفاده قرار میگیرد.
تعریف شاتکریت از نظر مؤسسه بین المللی ACI
شاتکریت عبارتست از ملات یا بتنی که با فشار و سرعت بالا به سطح مورد نظر پاشیده میشود.
از آنجا که شاتکریت به صورت ورقه هایی از سنگ زیرین جدا میشد، لذا بعنوان یک سیستم نگهداری اصلی چندان مورد توجه واقع نشد.
از جمله امتیازات شاتکریت آن است که سطوح ناهموار حفریات زیر زمینی را می پوشانند و به شکل یک سطح نسبتاً صاف در می آورد .
البته شاتکریت همراه با پیچ سنگ، بعنوان سیستم نگهداری بسیاری از تونل ها به کار رفته است.
در سالهای اخیر، کاربرد شاتکریت در معادن زیر زمینی، نگهداری حفریات دائمی از قبیل جاده های مورب، راهروهای اصلی حمل و نقل، ایستگاههای چاه و حجره های زیر زمینی سنگ شکن است.
بازسازی پیچ سنگها و توریهای متداول در سیستم نگهداری ممکن است مشکل ساز و گران باشد. تعداد حفریات زیر زمینی که بلافاصله بعد از حفاری شاتکریت میشوند
رو به فزونی است. مسلح ساختن شاتکریت با الیاف فولادی یکی از مهمترین عوامل در گسترش کاربرد شاتکریت است زیرا کار طاقت فرسای نصب توری را کاهش میدهد.
آزمایشات و تجربیات اخیر نشان داده است که شاتکریت در شرایط ترکش سنگ ملایم بسیار مؤثر است.
اگرچه نتایج این مطالعات برای نتیجه گیری قطعی در این زمینه هنوز زود است ولی علائم موجود بیانگر آن است که در آینده در مورد کاربرد شاتکریت توجه جدیتری خواهد شد.
بطور کلی شاتکریت نوعی بتن مرکب از سیمان، ماسه و خرده سنگ است که به کمک هوای فشرده اجرا میشود و در اثر سرعت زیاد به صورت دینامیکی فشرده میشود .
(برگرفته از کتاب تونل سازی جلد چهارم نوشته حسن مدنی)
شاتکریت امروزه در دنیا به دو صورت مورد استفاده قرار میگیرد:
1. شاتکریت مخلوط خشک Dry Mix Shotcrete
2. شاتکریت مخلوط تر Wet Mix Shotcrete
محتویات
۱ تاریخجه و کاربردها
۲ انواع بتن پاشیده
۲.۱ بتن پاشیده مرطوب
۲.۲ بتن پاشیده ی خشک
۳ عوامل مؤثر در عملیات شاتکریت
۴ منبع
تاریخجه و کاربردها
دیوارههای بتنپاش در تونلی که ایستگاه متروی اُرستادال استکهلم در آن واقع شده.
شاتکریت را میتوان وسیلهای بسیار مؤثر، پایا و اقتصادی برای کنترل زمین، کارهایی نظیر مرمت و بازسازی سازههای بتنی و ساختمانهای قدیمی، ساخت پوششهای بتنی نگهداری اولیه در تونلسازی، پایدارسازی شیبهای سنگی و خاکی و پایدارسازی بسیاری از سازههای زیرزمینی دانست. همچنین شاتکریت را میتوان به عنوان ملات یا بتنی که با سرعت بالا توسط هوای فشرده روی یک سطح پاشیده میشود تعریف کرد. شاتکریت برای نگهداری زمین در تونلسازی و معدنکاری ایدهآل است چرا که یک نگهداری سریع پس از آتشباری و حفاری و مقاومت زودرس مناسب، که باعث میشود به زمین اجازهی جابهجایی را بدهد، ایجاد میکند. از جمله مزیتهای شاتکریت عدم نیاز به قالب بندی یا قالب بندی بسیار کم نسبت به سایر روشهای نگهداری، مناسب برای سطوح نامنظم و امکان حمل مواد برای محلهای با دسترسی مشکل میباشد. کاربرد شاتکریت تقویت شده با الیاف به سالهای قبل از ۱۹۷۰ میلادی بر میگردد که الیاف فولادی به عنوان یک جزء از شاتکریت برای ایجاد شکلپذیری در آن معرفی شدند. قبل از ۱۹۷۰ میلادی اغلب از توریهای فولادی به این منظور استفاده میشد. توریهای فولادی دارای مشکلات زیادی از جمله نصب مشکل و خطرناک بود.
پس از سه دهه، پیشرفت های قابل توجهی در روش های اختلاط، نوع مواد افزودنی، ماشین آلات مورد استفاده و روشهای پاشیدن روی داده است که باعث افزایش کارایی FRS در قسمت های هزینهای و خواص مکانیکی آن شده است و به این دلیل به صورت گسترده در سراسر دنیا استفاده شده است.
انواع بتن پاشیده
لوله و سرلوله مورد استفاده جهت پاشیدن بتن
بتن پاشیده نام کلی است برای ملات یا بتن حاوی سیمان، ماسه و مصالح با دانه بندی مناسب که با هوای فشرده تحت سرعت بالا روی سطح پاشیده میشود. بتن پاشیده را می توان به دو دستهی کلی از نظر روش اختلاط تقسیم کرد
شاتکریت مخلوط مرطوب (تَر)
شاتکریت مخلوط خشک
در گذشته از شاتکریت خشک به این علت که اساساً وسایل مورد نیاز در دسترستر و ارزانتر بود و مواد خشک میتوانست برای مسافت طولانیتر حمل شود(یک مزیت مهم در کاربرد های معدنی است)، به صورت گسترده استفاده میشد. با این حال روش اختلاط تر دارای برتریهای مهمی از جمله کاهش پسریز، عدم نیاز به نیروی انسانی ماهر و نیاز به وسایل کمتر در محل اجرا برای معادن زیرزمینی است. کیفیت شاتکریت به عوامل متعددی وابسته است از جمله اپراتور، کنترل آب مخلوط، سرعت نازل و تکنیک پاشیدن. در هر موردی توانایی و تمرین اپراتور بسیار موثر است.
مزایای ماده افزودنی بتن شات کریت ( بتن پاششی ):
1.باعث کاهش ریزش مصالح می شود
2.باعث سهولت اجرای سقفهای قوسی شکل وانحنا دار می شود
3.باعث افزایش چسبندگی بتن می شود
4.افزودنی شات کریت باعث آب بندی سطوح و مسدود کردن سریع درزها می شود.
5. کاهش ضخامت لاینینگ نهایی و عدم نیاز به قالب بندی در تونل ها برای طرح هایی که تصمیم به استفاده از یک بتن پاششی به کمک ماده افزودنی بتن شاتکریت ( بتن پاششی ) Fabshot_HPS بدون نیاز به لاینینگ ثانویه گرفته می شود.
اجرای بتن پاشیده برای یک استخر شنا در شمال استرالیا
عوامل متعددی بر انتخاب نوع شاتکریت مؤثر است اما هر کدام از آن ها برتری ها و مزیتهای خود را دارد و بسته به شرایط دو عملیات قابل تغییر به هم هستند. از عوامل مؤثر در انتخاب نوع عملیات شاتکریت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
• عوامل اقتصادی
• دسترسی به مواد و وسایل
• محل عملیات
• مهارت و قابلیت اپراتور
امروزه برای انتخاب روش به میزان برگشت مواد، مقدار دور ریز و خواص آن نظیر مقاومت پایداری در مقابل هوازدگی توجه بسیار میشود.
بتن پاشیده مرطوب
در این روش تمام مواد ابتدا با آب مخلوط میشود و پس از آن است که افزودنیهای مورد نیاز بر حسب نیاز به آن اضافه میشود.در مرحلهی اول آب و سایر مواد با هم به مخلوط کن وارد شده و مخلوط میشوند و پس از آن است که سایر افزودنیها به مخلوط اضافه میشود.
بتن پاشیده ی خشک
در این روش ابتدا مواد به صورت خشک با درصد بسیار کمی آب مخلوط میشوند و قبل از خروج از نازل به آنها آب اضافه میشود. در این روش بر خلاف روش مخلوط تر، آب درانتهای مسیر و قبل از خروج از نازل به مخلوط اضافه می شود.
عوامل مؤثر در عملیات شاتکریت
از عوامل مؤثر در عملیات شاتکریت می توان به طرح اختلاط اشاره کرد که عملیاتی مشکل و پیچیده است و در حقیقت نیازمند سعی و خطای بسیار است و باید دارای معیارهای زیر باشد.
• قابلیت پرتاب: مخلوط باید بتواند با کمترین میزان پس ریز جای بگیرد.
• مقاومت زود رس: مخلوط باید به اندازه ی کافی محکم شود تا نگهداری زمین را در مدت زمان کمی فراهم کند.
• مقاومت طولانی مدت: مخلوط باید یک مقاومت مشخص ۲۸ روزه داشته باشد با میزان شتابدهندهی مورد نیاز برای بدست آوردن قابلیت پرتاب مورد نیاز و مقاومت زودرس.
• پایداری: پایداری طولانی مدت کافی برای محیط باید به دست آید.
• اقتصاد: مواد با هزینهی کمتر باید استفاده شود و باید حداقل مقدار پس زیر وجود داشته باشد.
